Podział majątku

Podział majątku wspólnego ma na celu rozwiązanie kwestii finansowych byłych małżonków. Sprawy te bywają niekiedy bardzo skomplikowane i złożone, zwłaszcza gdy pomiędzy stronami istnieje spór zarówno co do wysokości, jak i składników majątku wspólnego. Poziom skomplikowania zależy również m.in. właśnie od składu majątku wspólnego, poczynionych nakładów z majątku osobistego na wspólny oraz ilości składników. Co do zasady, sprawy te stanowią zaraz po rozwodach jedne z najtrudniejszych i najbardziej emocjonalnych spraw.

W momencie zawarcia związku małżeńskiego pomiędzy małżonkami powstaje z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. W czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego, nie może również rozporządzać, ani zobowiązywać do rozporządzania, udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Do majątku wspólnego należą przede wszystkim:

pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

dochody z majątku wspólnego, jak również osobistego każdego z małżonków,

środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Ponadto do majątku wspólnego należą przedmioty zwykłego urządzenia domowego służące do użytku obojga małżonków również, gdy zostały nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, chyba że spadkodawca postanowił inaczej.

Podział majątku jest dopuszczalny dopiero w momencie ustania wspólności małżeńskiej, zazwyczaj dzieje się to w momencie rozwiązania małżeństwa przez rozwód. Wspólność majątkowa ustaje nie tylko w przypadku orzeczenia przez sąd rozwodu, ale również w przypadku separacji, ogłoszenia upadłości jednego z małżonków, ustanowienia rozdzielności majątkowej przez sąd, orzeczenia ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków lub też w przypadku ustania małżeństwa w wyniku śmieci jednego lub obojga małżonków.

Podział majątku wspólnego następuje, gdy strony są po rozwodzie, w jego trakcie lub też chcą ustanowić przed sądem rozdzielność majątkową. Podział może nastąpić na kilka sposobów.

Podział majątku w drodze umowy

Małżonkowie mogą w drodze umowy dokonać podziału swojego majątku. Umowny podział to przede wszystkim duża oszczędność czasu, ale również kosztów. Umowa może być sporządzona w dowolnej formie, jednakże, gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość, to powinna być ona sporządzona w formie aktu notarialnego. W przypadku umownego podziału strony muszą być zgodne co do tego, jak ma on wyglądać, jednak projekt ten nie może być sprzeczny z prawem, ani z zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem podziału mogą być tylko aktywa, a więc umowa nie będzie obejmować długów małżonków. Do umowy stosuje się zasadę swobody umów, co oznacza, że strony mogą dowolnie ustalić, komu przypadną poszczególne składniki majątku.

Podział majątku w trakcie postępowania rozwodowego w sądzie

Podczas postępowania o rozwód sąd w wyroku orzekającym może dokonać podziału majątku wspólnego, jednakże może to nastąpić w przypadku, gdy przeprowadzenie tego nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Sąd może dokonać podziału majątku wspólnego podczas postępowania rozwodowego, w sytuacji, gdy przynajmniej jedna ze stron złoży taki wniosek. Przy podziale podczas rozprawy rozwodowej bardzo ważne jest, aby strony były zgodne nie tylko co do ilości składników majątku, ale również co do ich wartości. Sąd może również dokonać jedynie częściowego podziału majątku wspólnego. W takim przypadku pozostała część majątku małżonków nadal stanowi część wspólną, a byli małżonkowie muszą dokonać podziału w trakcie osobnego postępowania sądowego lub poprzez umowę. W praktyce okazuje się, że podział majątku przez sądy podczas postępowania sądowego nie jest częstą praktyką.

Sądowny podział majątku – sprawa w sądzie

Jeżeli małżonkowie nie mogą porozumieć się w kwestii podziału majątku wspólnego, to każdy z nich może wystąpić o to do sądu. W przypadku sądowego podziału majątku, niezbędny jest wniosek sądowy, który powinien zawierać przede wszystkim podstawę ustania wspólności majątkowej, a także informacje o tym co znajduje się w majątku. W przypadku, gdy w skład wchodzi nieruchomość do wniosku należy dołączyć odpis z księgi wieczystej. Warto jednak pamiętać, że podziałowi może ulec jedynie wspólny majątek byłych małżonków. Od chwili ustania wspólności majątkowej małżonkowie mają prawo do równych udziałów w majątku wspólnym. Jednakże w szczególnych okolicznościach dopuszczalne jest także ustanowienie nierównych udziałów. W takim przypadku uwzględnia się stopień, w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego. Co do zasady sądowy podział powinien obejmować cały majątek wspólny. Powinien obejmować składniki wchodzące w skład majątku w chwili podziału, jednak rozliczeniu podlega całość stosunków majątkowych między małżonkami według stanu na dzień ustania wspólności.

Pomoc profesjonalnego pełnomocnika podczas postępowania o podział majątku może okazać się niezbędna. Profesjonalny pełnomocnik nie tylko będzie reprezentował swojego klienta w sądzie, ale również sporządzi odpowiednie pisma lub wnioski. Skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika pozwala na znacznie sprawniejsze przygotowanie wniosku o podział majątku.

Niniejszy artykuł nie stanowi porady ani konsultacji prawnej, a informacje w nim zawarte uwzględniają stan prawny aktualny na dzień 10 września 2021 roku.